Από τον Καναπέ:

 

Στο Μπλόκο:

Η Ώρα

Της Μεγάλης Αφύπνισης

Το Μπλόκο στην Ελευθερία του Διπλανού:

Η Χαμένη Ισορροπία είναι μια πολύ δυνατή και ωμή αντανάκλαση της απόγνωσης που νιώθει ένα μεγάλο μέρος της κοινωνίας. Είναι φανερό ότι το κείμενό μου για τη «Χαμένη Ισορροπία» άγγιξε μια πολύ ευαίσθητη χορδή.

Η φίλη μου ουσιαστικά μεταφέρει τη συζήτηση από το πεδίο της «κοινωνικής όχλησης» (το κλείσιμο των δρόμων) στο πεδίο της επιβίωσης. Ιδού το σχόλιό της:

Συμφωνώ με όσα γράφεις, μήπως όμως πρέπει όλοι να βγουν στους δρόμους; Δηλαδή μόνο οι αγρότες έχουν πρόβλημα; Όλοι έχουμε… αφύπνιση χρειάζεται, να μας κάνουν να σηκωθούμε από τον καναπέ οι τσιμεντάνθρωποι της πόλης… καταστρεφόμαστε… η επαρχία θα επισημοποιηθεί, θα τρώμε μεταλλαγμένα... εκεί πάει… γίναμε πολλοί στον πλανήτη και πρέπει να πεθάνουν οι πολλοί και να επιβιώσουν οι κυβερνώντες και όσοι καθορίζουν την τύχη μας… είμαστε στον πάτο του βαρελιού, δεν υπάρχει άλλο… ως λαός το ξέρουμε καλά ότι η ελευθερία κερδίζεται με επαναστατικές κινήσεις και ναι, κάποιοι θα θιγούν... Κυρίως οι βολεμένοι…

Ενώ το κείμενό μου εστιάζει στην ισορροπία μεταξύ δικαιωμάτων, η φίλη μου επισημαίνει ότι το πρόβλημα είναι πλέον οριζόντιο. Δεν είναι «πρόβλημα των αγροτών», είναι πρόβλημα όλων. Η τοποθέτησή της υποδηλώνει ότι αν δεν υπάρξει καθολική αντίδραση (αφύπνιση των «τσιμεντάνθρωπων»), η απομόνωση κάθε κλάδου οδηγεί στην ήττα όλων.

Αναφέρεται σε κάτι πολύ βαθύ: την απώλεια του ελέγχου πάνω στην ίδια μας τη ζωή (τροφή, γη). Η λέξη «ερημοποίηση» δεν είναι μόνο γεωγραφική αλλά και κοινωνική. Αν η ύπαιθρος πεθάνει, οι πόλεις γίνονται «φυλακές» εξαρτημένες από εισαγόμενα ή μεταλλαγμένα προϊόντα.

Εδώ είναι το πιο σκληρό σημείο: Η πεποίθηση ότι η «ευγένεια» και η διατήρηση των ισορροπιών δεν αποδίδουν πια, γιατί το σύστημα («αυτοί που καθορίζουν την τύχη μας») δεν καταλαβαίνει από διάλογο. Η φίλη μου προκρίνει την ανατροπή ως τη μόνη διέξοδο από τον «πάτο του βαρελιού».

Η φίλη μου αγγίζει ένα θέμα που καίει πολύ κόσμο αυτή τη στιγμή: το αίσθημα της αδικίας και τον φόβο για το μέλλον. Είναι απόλυτα κατανοητή η αγωνία της για την ερημοποίηση της υπαίθρου, την ποιότητα της τροφής μας και το χάσμα ανάμεσα στις αποφάσεις των «λίγων» και την καθημερινότητα των «πολλών».

Η ιστορία έχει δείξει ότι οι μεγάλες αλλαγές έρχονται συχνά από τη βάση, αλλά στην εποχή μας τα πράγματα είναι σύνθετα. Ας δούμε μερικά σημεία που προβληματίζουν πολλούς σήμερα, ποιες δηλαδή είναι οι προκλήσεις της εποχής μας. Είναι ο «καναπές» και η απάθεια. Η ζωή στην πόλη συχνά μας αποξενώνει από την παραγωγή και τη φύση. Η καθημερινή επιβίωση και η υπερπληροφόρηση δημιουργούν μια κούραση που οδηγεί στην αδράνεια.

Είναι η ερημοποίηση της επαρχίας. Είναι ένα πραγματικό πρόβλημα. Όταν ο πρωτογενής τομέας (γεωργία, κτηνοτροφία) πλήττεται, δεν χάνονται μόνο δουλειές, αλλά και η ταυτότητα και η αυτάρκεια μιας χώρας.

Είναι η ποιότητα της τροφής. Η ανησυχία για τα μεταλλαγμένα και τη βιομηχανοποιημένη τροφή είναι παγκόσμια. Η στροφή σε πιο ελεγχόμενες και μαζικές παραγωγές συχνά θυσιάζει την υγεία στον βωμό του κέρδους.

Η φίλη μου έχει δίκιο ότι η ελευθερία και τα δικαιώματα ιστορικά κερδήθηκαν με αγώνες. Το ερώτημα που τίθεται συχνά στις σύγχρονες κοινωνίες είναι το «πώς». Μήπως η λύση δεν είναι μόνο οι δρόμοι, αλλά και η δημιουργία νέων δικτύων; (π.χ. συνεταιρισμοί, απευθείας αγορές από παραγωγούς, τοπικές συνελεύσεις).

Η «επανάσταση» ξεκινάει συχνά από τη συνείδηση. Όταν ο πολίτης καταλάβει ότι η δική του τύχη συνδέεται με του αγρότη ή του γείτονά του, τότε ο «καναπές» παύει να είναι άνετος. Το να μην αφήνουμε μια ομάδα (όπως τους αγρότες) να παλεύει μόνη της είναι το πρώτο βήμα για να σπάσει ο ατομικισμός.

Η ιστορία μάς έχει διδάξει ότι όταν ένας λαός νιώθει ότι δεν έχει πλέον τίποτα να χάσει («πάτος του βαρελιού»), τότε η δυναμική της αλλαγής γίνεται απρόβλεπτη. Είναι μια πολύ δύσκολη εξίσωση η ισορροπία ανάμεσα στην οργή και τη δημιουργική αντίδραση.

Είναι ενδιαφέρον πώς το κείμενό μου λειτούργησε ως καταλύτης. Εγώ έθεσα τον προβληματισμό για το πώς διεκδικούμε χωρίς να εξοντώνουμε ο ένας τον άλλον. Εκείνη απάντησε ότι η κατάσταση είναι τόσο οριακή, που η «θυσία» της άνεσης του διπλανού είναι αναπόφευκτη μπροστά στον κίνδυνο του ολικού αφανισμού. Το σχόλιό της επιβεβαιώνει ότι η «Χαμένη Ισορροπία» δεν είναι απλώς μια θεωρητική έννοια, αλλά μια καθημερινή πάλη ανάμεσα στην οργή και τη λογική.

Πηγη: Νίκος Λαγκαδινός